Metaboličke razlike između žene i muškarca. Ne nismo isti ni slični!

Piše Slavoljub Popović (ACSM Certified Personal Trainer) 

 

Svako od nas je individua za sebe sa svim svojim manama i vrlinama. Ego nas tjera da konstantno sebe uporedjujemo jedni s’ drugima i bas zato sto funkcionisemo drugacije ( prirodom nam dano ) je razlog nerazumijevanja vas od strane nas i obrnuto.

Kada su razlicita oboljenja u pitanju poput dijabetesa broj dijagnosticiranih pacijenata sa dijebetesom tipa 2 u svijetu je sve veci s’ tim da broj muskaraca prednjaci. Ako znamo da je Insulin glavni hormon koji je zaduzen za vracanje nivoa secera u normalu onda kada u organizam unesemo namirnicu koja u sebi sadrzi makronutrijent ( ugljene hidrate, mada nisu hidrati jedini koji uticu po povecano lucenje insulina tu su i proteini ) koji utice na podizanje secera u krvi, isto tako znamo da insulin glukozu dobijenu iz istog’ salje u misice za sitnezu glikogena ili u masne naslage. Dalje zene imaju 2/3 misicne mase muskarca, dakle muskarci imaju veci bazen ( kada je misicna masa u pitanju ) u koji insulin moze poslati visak glukoze i logicno bi bilo za pomisliti da bi insulinska osjetljivost muskarca trebala biti veca i da bi zbog toga regulacija secera u krvi kod muskaraca trebala biti manji problem nego kod zena. Interesantno je to sto su misici zena 37-47% osjeltljiviji na djelovanje insulina u odnosu na misice muskaraca. Sto znaci da misici zena brze mogu da prime svu glukozu iz krvi, sto znaci da pankreas ne mora da radi toliko jako za isti ucinak. Razlika u insulinskoj osjetljivosti nije nesto sto dobijamo po rodjenju tek kroz pubertet i dolazi do razdvajanja nasih puteva kada je metabolizam u pitanju. Kod zena je slucaj da dolazi do naglog porasta estradiola ( estrogena ) u krvi, dok kod muskaraca raste testosteron. Tokom menopauze estradiol ( estrogen ) kod zena opada sto se smatra jednim od bitnijih faktora koji uticu na pojavu metabolickog sidroma. Postoje slucajevi gdje kod muskaraca dolazi do mutacije aromataze gena koji katalizira poslednji korak biosinteze estrogena iz androgena sto vodi do pojave dijabetskog phenotipa. Mutacija ERa gena u muskaraca je povezana sa insulinskom otpornoscu ( celije u koje insulin salje glukozu postaju otpornije na njegovo djelovanje pa ga pankreas mora prizvoditi u sve vecoj kolicini ). Estrogen i njegov porast tokom puberteta i jeste glavni faktor zasto zene ugljene hidrate podnose bolje od nas.

Kada je raspored masnih naslaga na tijelu u pitanju zene ga imaju 6 – 12% vise od muskaraca, drugacije je rasporedjeno na tijelu i masne celije su osjetljivije na djelovanje insulina. Androidni ( jabuka ) i ginoidni ( kruska ) raspored masnih naslaga se odnosi upravo na regiju tijela gdje tijelo preferira da skladisti masne naslage. Kada su zene u pitanju vecina masnih naslaga ide u donji dio tijela u formi potkoznog sala, dok kod muskaraca vecina masnih naslaga ostaje u predjelu gornjeg dijela tijela pogotovo stomaka sto u formi potkoznog sto u formi visceralnog sala ( salo koje se lijepi po unutarnjim organima ).

 

 

 

Sam raspored masnih naslaga nije tu slucajno. Rijetko koja zena gleda noge muskarca i na osnovu toga odredjuje privlacnost, isto kao i sto rijetko koji muskarac na osnovu sirokih ramena odredjuje da li mu je zena privlacna na oko ili nije. Razmnozavanje i produzenje vrste su duboko usadjeni u nasim genima i nista tu nije slucajno. Nije slucajno sto ramena imaju najveci broj testosteronskih receptora ( testosteron hormon plodnosti i muskosti najkrace receno ) i sto su bas siroka ramena na muskarcu privlacna, isto kao sto su siroki kukovi i zadnjica mjesto gdje muskarcima pogled najvise bjezi i opet ni to nije slucajno. Rasplodne i jake jedinke jeste ono sto odrzava i produzava vrstu. Estrogen je zenski hormon, bez dovoljnih nivoa estrogena nema ni menstrualnog ciklusa kod zene, a bez ciklusa nema ni plodnosti. Nije oblik tijela sam od sebe onakav kakav jeste, takav je bas zato sto takav i treba da bude.

Kada je razlika izmedju samih masnih naslaga u pitanju, ono salo koje se nalazi u formi potkoznog sala je daleko manje problematicno za funkcionisanje organizma u odnosu na viseralno salo. Visceralno salo ima vecu kolicinu cateholaminima izazvane lipolize. Tijelo ga vise razlaze ali ne utice to na povecanu potrosnju sala, to samo utice na vece opterecenje jetre, jer otpustene masne kiseline kroz portalnu venu prvo odlaze u jetru. Sto vremenom moze da dovede do poremacaja rada jetre i njene osjetljivosti na insulin.

Veca kolicina masnih naslaga kod zena dovodi i do vecih nivoa leptina cak do 4 puta vecih nego kod muskaraca. Veci nivoi leptina uticu i na vece koristenje masti za proizvodnju energije. Sto je prvo dokazano kod zenskih pacova gdje su direktno povecani nivoi leptina doveli do 2,5 puta vece potrosnje masti za energiju. Isto tako zene imaju i vece nivoe Adiponectina, cak do 127%. Cija je prisutnost usko povezana sa insulinskom osjetljivoscu.

Kada su razlicite vrste misicnih vlakana u pitanju zene imaju vece nivoe ( 27 – 35% ) tipa 1 misicnih vlakana. Tip 1 misicnih vlakana pripadaju grupi sporokontrahujucih vlakana koja za energiju primarno koriste masne kiseline, ne mogu da proizvedu neku vecu kolicinu sile, rade manjim intenzitetom ali su u stanju taj intenzitet odrzati duzi dio vremena u odnosu na tip 2 misicnih vlakana koja vise preovladavaju kod muskaraca, za energiju vecinom koriste glukozu zbog slabije prokrvljenosti i manjka kapilara i mitohondrija, a i samo tijelo brze energiju proizvodi iz glukoze. Tip 2 misicnih vlakana su veca i po presjeku, proizvode vecu kolicinu sile ali se brze i izmore.

I na kraju se opet vracamo na pocetak i produzenje vrste. Trudnoca i laktacija su nutritivno zahtjevni za tijelo zene s’ toga vece kolicine masnih naslaga na tijelu mogu omoguciti i vise sacuvane energije ukoliko hrana postane manje dostupna u odredjenom dijelu procesa. Danas je mnogo drugacije nego prije, kada smo zivjeli kao nomadi i hranili se iskljucivo onim sto nam razlicita godisnja doba pruze. Vise sporokotrahujucih vlakana omogucuje i vecu izdrzljivost i nosenje ploda koji raste, a kasnije i djeteta jednog dana koje u majcinom narucju provede dobar dio djetinjstva.

 

Drugaciji smo i bas su te razlike i uticale da prezivimo i opstanemo kao vrsta.

 

 

Refference:

Gender differences in skeletal muscle substrate metabolism – molecular mechanisms and insulin sensitivity

 

NADA FITT PLAN ISHRANE